10 Νοε 2018

Η γλώσσα έχει κέφια

Φρέσκο και λαχταριστό κυκλοφόρησε σήμερα το βιβλίο του Νίκου Σαραντάκου, που υπόσχεται πολλά,με Σούρδους και ακανέδες, Ροβιόληδες και τενεκέδες και με σούπερ εξώφυλλο. Εκεί έβαλα εγώ το χεράκι μου!
Καλοτάξιδο!


18 Οκτ 2018

Βιβλίο στα σκαριά - χάρη στο καλό κείμενο η εικονογράφηση απογειώνεται και κάτι καινούργιο ξεκινάει...

Πώς είναι να φτιάχνεις την τελευταία εικόνα ενός βιβλίου που επί τρεις μήνες πρωταγωνιστεί στην καθημερινότητά σου, όταν μάλιστα έχεις ταυτιστεί με τον κεντρικό ήρωα;
Αυτό θα το ανακαλύψω σήμερα, που θ' αρχίσω το χρώμα της φαντασμαγορικής και πολυπρόσωπης εικόνας, που κλείνει πανηγυρικά την ιστορία.
Με το συγκεκριμένο βιβλίο έγινε κάτι που δεν μου συμβαίνει συχνά. Μόλις διάβασα το κείμενο, σχηματίστηκαν τσακ μπαμ στο μυαλό μου οι εικόνες (καλά, αυτό δεν είναι δύσκολο) και οι συμβολισμοί (εδώ σε θέλω!). Οι συμβολισμοί ήταν ρίσκο, γιατί ξέφευγαν εντελώς από την παραδοσιακή (ας την πούμε έτσι) εικονογράφηση του κειμένου. Το ζητούμενο δεν ήταν η απεικόνιση, αλλά η ανίχνευση της ψυχολογίας του ήρωα, που περνάει από φουρτούνες μέχρι να λυτρωθεί. Οι φουρτούνες της ψυχής του έγιναν εικόνες. 

Είχα κατά νου ένα απόφθεγμα: 



Αυτά ακριβώς είναι και τα γιατρικά του ήρωα του βιβλίου.

Έκανα προσχέδια και κόντρα προσχέδια, έφτιαξα τα τελικά σκίτσα καλοδουλεμένα στις λεπτομέρειες, και άρχισα να τους βάζω χρώμα. Θεωρητικά ήμουν σε καλό δρόμο και το βιβλίο θα τελείωνε σύντομα. Κάτι μ' έτρωγε όμως και ξύπναγα τη νύχτα, άνοιγα τον υπολογιστή, κοιτούσα τις εικόνες και δεν μου έλεγαν αυτό που ήθελα ν' ακούσω.
Ώσπου μια ωραία πρωία κατάργησα πολλά από τα καλοδουλεμένα σκίτσα κι επανέφερα τα προσχέδιά τους που είχαν φρεσκάδα και αμεσότητα. 


Ίσως θυμάστε την εικόνα με το βαρκάκι στην αγριεμένη θάλασσα, που είχα ποστάρει πριν από λίγες μέρες. Ήταν ένα σκίτσο που έκανα στα γρήγορα μιλώντας στο τηλέφωνο. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε σκίτσο που φτιάχνουμε μιλώντας στο τηλέφωνο στέκεται εικονογραφικά. Αλλά όταν το ενδιαφέρον είναι ολόκληρο στραμμένο σ' έναν σκοπό, αυτόν υπηρετούμε, ακόμα και ασυναίσθητα.


Χωρίς διορθώσεις και σβησίματα, χρωματίστηκε κι έγινε πρωταγωνιστική εικόνα. Συμμετέχει στην εικονογράφηση, έγινε ταπετσαρία και πρόταση για το εξώφυλλο. Κρατάω αυτή την εικόνα στο αρχείο, στη μνήμη και στην καρδιά μου, γιατί έχω την αίσθηση ότι είναι η αρχή μιας καινούργιας προσέγγισης στην εικονογράφηση. Άλλωστε, στο παρόν κρύβεται το μέλλον. 


Η κυρία της παραπάνω εικόνας δεν αναφέρεται στο κείμενο. Είναι μια «γλάστρα» που τοποθέτησα στη μεγάλη σκηνή της τελετής βράβευσης. (Άκρη δεξιά φαίνονται κάτι ουρίτσες. Είναι τα κωλομπερντεδάκια του φράκου του υπουργού που κάνει την απονομή). Είχα τα κέφια μου φτιάχνοντας την εικόνα και τις λεπτομέρειές της, όπως είχα τα κέφια μου φτιάχνοντας ολόκληρο το βιβλίο, και όλος ο χρόνος μου ήταν αφιερωμένος σ' αυτό. Μου πήρε πολλή ώρα για να τελειώσω μια ανθυπολεπτομέρεια, τη δαντέλα του φουστανιού της γλάστρας. 

(Άσχετο. Μαμά, μπορεί να μην έμαθα να πλέκω σαν εσένα, αλλά φτιάχνω κάτι δαντέλες από πίξελ άλλο πράμα!)

Σας δείχνω αυτές τις εικόνες (για την ακρίβεια λεπτομέρειες εικόνων) στα μουλωχτά, γιατί το βιβλίο είναι υπό έκδοση και ακόμα τηρείται μυστικότητα. Θα σας πω περισσότερα σε λίγες μέρες, που θα ανακοινωθεί επίσημα από τον εκδότη.

Τελειώνοντας ας επαναλάβω αυτό που λέω σε κάθε ευκαιρία: σε συζητήσεις, σε συνεντεύξεις, σε ομιλίες, σε άρθρα:

«Το καλό κείμενο είναι το πιο δυνατό εργαλείο του εικονογράφου». 

Και όπως είναι γνωστό, τα εργαλεία κάνουν τον μάστορα. Στάθηκα τυχερή, γιατί το κείμενο που εικονογράφησα είναι και καλό και ισορροπημένο. Το δράμα του ήρωα δεν γίνεται ούτε για μια στιγμή μελόδραμα και οι περιγραφές, αντί να δεσμεύουν, εμπνέουν. Γνώρισμα του καλού κειμένου είναι η ελευθερία που αφήνει στην εικονογράφηση. Κι έτσι η εικονογράφησή μου πέρασε σε άλλο επίπεδο!
Κάποιες φορές το κείμενο γίνεται κομμάτι της εικόνας.



Υπάρχουν εικόνες βαριές, με πολύ χρώμα, που ξακρίζονται. 



Υπάρχουν εικόνες που το φόντο τους δεν είναι το πραγματικό σκηνικό, αλλά η ψυχική κατάσταση του ήρωα. 

Για παράδειγμα, ενώ η αποφασιστική συζήτηση γίνεται στο σχολείο, εικονογραφικά διαδραματίζεται μέσα σε μία βάρκα που πλέει στην απέραντη θάλασσα.

Υπάρχουν και εικόνες ανάλαφρες, που λειτουργούν στο κάτασπρο. 
Κι επειδή αφαίρεση δεν σημαίνει φτώχεια, η ψυχολόγος της ιστορίας μπορεί να μην έχει σκηνικό πίσω της, αλλά έναν πατέρα της ψυχανάλυσης, σε μια κορνίζα που κρέμεται από το πουθενά, τον έχει οπωσδήποτε.

Τέτη Σώλου
18 Οκτωβρίου 2018

2 Αυγ 2018

Ο παπα-Γαβριήλ

Τετάρτη 1 Αυγούστου 2018
Όταν πρωτοσυνάντησα τον παπα-Γαβριήλ, μου είπε ότι μοιάζω με μικρασιάτισσα. Αργότερα κατάλαβα ότι μου έκανε μια μεγάλη φιλοφρόνηση. Πότε; Όταν έμαθα για την καταγωγή του, όταν άκουσα καθημερινές ιστορίες για την αρχοντιά και το χρυσό κουμάντο των μικρασιατών. Ιστορίες από τα παιδικά του χρόνια στον προσφυγικό συνοικισμό του Πολυγώνου, ιστορίες από την παλιά πατρίδα, τα Βουρλά, που είχε πάντα μέσα στην καρδιά του. Ιστορίες για κείνους που παρέδωσαν τη ζωή σ’ εμάς που τη συνεχίζουμε. Ιστορίες απ’ αυτές που λέει ένας παππούς και τις αφήνει παρακαταθήκη στα εγγόνια του.
Άλλωστε ήταν ο παππούς της ενορίας, όπως έλεγε. Λόγω ιδιότητας και λόγω ηλικίας. Δεν ήταν δα και τόσο μεγάλος, άλλα όλοι τον φωνάζαμε Παππούλη.
Αγαπούσε τα ρεμπέτικα, το νόστιμο φαΐ, κι όμως η ζωή του ήταν ασκητική. Αγαπούσε τους ανθρώπους χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς διακρίσεις, χωρίς προκαταλήψεις. Αγαπούσε το θαύμα της ζωής και πίσω από κάθε ομορφιά έβλεπε την αγάπη του Θεού. Το πνεύμα του ήταν ελεύθερο, η καρδιά του γεμάτη αγάπη, η γλώσσα του ήταν πάντα γλυκιά κι ευγενική, όπως και η φύση του. Για όσους τον πλησίαζαν είχε μια κουβέντα που στάλαζε γλυκύτητα, παρηγοριά κι ελπίδα. Αλλά ποτέ δεν δίστασε να μιλήσει έξω από τα δόντια, όταν έκρινε ότι έτσι έπρεπε να κάνει. Τότε έλεγε:«θα τα πω μικρασιάτικα» και μιλούσε χωρίς περιστροφές. Στους πολιτικούς και στους ταρτούφους της Εκκλησίας να δείτε τι έσερνε! 
Αν έλεγα ότι τιμούσε το ράσο του, θα ήταν λάθος, γιατί το ράσο του ήταν για κείνον η μεγάλη τιμή. Εκείνο το φθαρμένο ράσο, που από καιρό είχε χάσει το κατάμαυρο χρώμα του. Η μεγάλη συμπόνια του δεν του άφηνε λεφτά στην τσέπη. Δεν είχε βάλει στην μπάντα ένα εκατομμύριο για ώρα ανάγκης. Είχε τριγύρω του πολλή αγάπη.
Ήσυχα, μέσα στον ύπνο του, πέρασε από τη μια ζωή στην άλλη.
Ας πω μια μικρή κουβέντα του Παππούλη κι ας κλείσω:
«Ποτίσατε ποτέ το δέντρο, που είναι στο πεζοδρόμιο, έξω από την πόρτα σας; Καλοκαίρι είναι. Διψάει!»
Στην «υποσαχάρια Πατησίων» της κρίσης, στο άλλοτε μικρό Κολωνάκι της οδού Λευκωσίας, είναι ένα εκκλησάκι που αναστήλωσε ο Ορλάνδος και αγιογράφησε ο Κόντογλου. Ψυχή του ήταν ο παπα-Γαβριήλ. Τα πάντα είναι νοικοκυρεμένα κι αρχοντικά βαλμένα. Εκεί δεν υπάρχουν πολυέλαιοι και χλίδα. Η πιτσιρικαρία κάθεται στο σκαλάκι του ιερού και κανείς δεν τους λέει σουτ. Οι άνθρωποι γνωρίζονται με τα ονόματά τους και τα δέντρα της πεντακάθαρης πλατείας, χειμώνα καλοκαίρι, είναι καλοποτισμένα.



Πέμπτη 2 Αυγούστου 2018
Ο ήλιος της δεύτερης μέρας του Αυγούστου δεν έκαιγε βασανιστικά στον Ωρωπό. Κάπου κάπου στεκόταν μπροστά του ένα σύννεφο για να ρίξει τη σκιά του και μια πνοή από αεράκι έκανε ένα σύντομο πέρασμα, για να δροσίσει το πλήθος των ανθρώπων που στέκονταν στον περίβολο του μοναστηριού για το ύστατο χαίρε.
Με χαμόγελο υποδέχτηκε όσους πήγαν να δώσουν τον τελευταίο ασπασμό. Το χαμογελαστό, καθαρό πρόσωπο είναι η τελευταία εικόνα που άφησε ο Παππούλης στη γη.
Την ώρα του ενταφιασμού ακούστηκε το Χριστός ανέστη και οι καμπάνες χτύπησαν χαρμόσυνα.
Απόψε κάπου γίνεται μεγάλη χαρά, εν χορδαίς και οργάνοις, με τα μινόρε και τα ματζόρε της Μπέλλου.
«Δεν μπορώ να φανταστώ τον Παράδεισο χωρίς τη Σωτηρία Μπέλλου».

29 Μαΐ 2018

Φωτογραφίες για τη συνέντευξη Τέτης και Ιζόλας

Ετοίμασα αυτές τις φωτογραφίες για τη συνέντευξη Τέτης και Ιζόλας, που θα δημοσιευτεί σε λίγες μέρες. Σε λίγες μέρες, όμως, είναι Ιούνιος. Καλοκαιράκι και το μπουφάν μόνο που το βλέπεις, ζεσταίνεσαι.
Ας φτιάξω κάτι άλλο!



29 Δεκ 2017

Τα Βούρλα στην Κομμούνα



Στις 28 Δεκεμβρίου στον πολυχώρο Κομμούνα, Ιουλιανού 67, έγινε παρουσίαση του θέματος Βούρλα. Συμμετείχε η Κατερίνα Σεργίδου από τις Εκδόσεις redmarks και η ηθοποιός Μαρία Πετροπούλου.
Η Κατερίνα έκανε την εισαγωγή και προετοίμασε το ακροατήριο γι' αυτό που θ' ακολουθούσε στη δική μου ομιλία και η Μαρία διάλεξε να διαβάσει αποσπάσματα από το βιβλίο, κάποιες από τις αφηγήσεις των έγκλειστων γυναικών.

Στο ακροατήριο υπήρχαν αρκετοί νέοι άνθρωποι, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα και πολλές γνώσεις. Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν αυτό που επιδιώκω, όταν κάνω μία ομιλία για το θέμα αυτό. Τι έχει αλλάξει από τότε πέρα από τις λέξεις;
Στην Κομούνα είχα τη χαρά να συναντήσω φίλες και φίλους από τα παλιά και από τα πολύ παλιά. Από τα πρώτα επαγγελματικά βήματα στον χώρο του βιβλίου και της εικόνας, αλλά και πιο πριν, από τα φοιτητικά ξενύχτια, για διάβασμα ή για γλέντι, στην Κομοτηνή. Είναι χαρά αλλά και συγκίνηση να μας ξανασμίγουν καινούργια ενδιαφέροντα.


28 Δεκ 2017

Φαντάσματα και Υπερφυσικά Πλάσματα στο έργο του Λευκάδιου Χερν




Μια «ονειρεμένη γη που περιτριγυρίζεται από παράξενους θεούς», πνεύματα, φαντάσματα, ξωτικά και απόκοσμα πλάσματα, η γη των σαμουράι και των παραδοσιακών αξιών, είναι ο κόσμος που αναδύεται μέσα από το έργο του Λευκάδιου Χερν στον τελευταίο σταθμό της ζωής του, την Ιαπωνία.



Η πένα του είναι το κλειδί για να μπούμε στον κόσμο όπου οι μύθοι είναι ζωντανοί και για να γνωρίσουμε απόκοσμες υπάρξεις της χώρας του ανατέλλοντος ηλίου.
Ένας άνθρωπος χωρίς πρόσωπο, ένα κεφάλι που πλανιέται μέσα στη νύχτα χωρισμένο από το σώμα, μια πανέμορφη γυναίκα που η ανάσα της παγώνει τους οδοιπόρους, οι πολεμιστές χαϊκέ που περιπλανιούνται αιώνια στην άβυσσο δεν δημιουργούν μόνον τρόμο, αλλά θλίψη και προβληματισμούς πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη.


Για τα φαντάσματα, τις παράξενες οπτασίες και τα αλλόκοτα πλάσματα στο έργο του Λευκάδιου Χερν, μίλησα, συνοδεία εικόνων, στο Polis Art Café στις 27 Δεκεμβρίου, στη βραδιά που διοργάνωσαν οι εκδόσεις Ars Nocturna - Gothic Books‎.



25 Νοε 2017

«Κι ένιωσα ότι οι γυναίκες αυτές ήταν εδώ, μαζί μας, σαν ίσκιοι γύρω μας» – η παρουσίαση του βιβλίου για τα Βούρλα



Στις 24 Νοεμβρίου, στο Polis Art Cafe, στο αίθριο της Στοάς του Βιβλίου, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου μου «Κάτι να μείνει από μένα»-Πόρνες στα Βούρλα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ars Libri.

Φωτο: Όλγα Κολισόγλου
Ένα πρόβλημα εμπόδισε την Ελένη Γκίκα να πάρει τη θέση της στο πάνελ. Την αντικατέστησε η Αγγέλα Γαβρίλη των εκδόσεων Ars Libri, που είναι και η επιμελήτρια του βιβλίου –η κοκκινομάλα δεξιά μου. Στ' αριστερά μου ο Άγγελος Σταθόπουλος, ραδιοφωνικός παραγωγός στην Ελληνική Ραδιοφωνία-Τηλεόραση, που πρωτοπαρουσίασε το θέμα Βούρλα στην εκπομπή του «Στις γειτονιές του Δεύτερου-Στις γειτονιές του κόσμου». Βρισκόμουν ανάμεσα σε μία Αγγελική και σ' έναν Άγγελο, όπως σχολίασε κάποιος φίλος.
Ήταν μια όμορφη βραδιά με εξαιρετικές ομιλίες, λιτές και μεστές. Οι φίλοι την παρακολούθησαν με ενδιαφέρον, αλλά και συγκίνηση. Είχαμε πολλά να πούμε στη συζήτηση που ακολούθησε.

Φωτο: Όλγα Κολισόγλου

Μου έλειψε η Ελένη Γκίκα. Φίλη παλιά, από την αυλή του Πήγασου, όταν συνεργαζόμασταν και οι δύο με το Έθνος. Ήταν μεγάλη η συγκίνηση που έσμιξαν ξανά οι δρόμοι μας. Ήρθε μια μεγαλύτερη! Λίγες μέρες αργότερα, στις 29 Νοεμβρίου, δημοσιεύτηκε στο Fractal η ομιλία που είχε ετοιμάσει για τη βραδιά της παρουσίασης.
Με συγκλόνισε! Μπορείτε να τη διαβάσετε, αγαπητοί φίλοι, και θα καταλάβετε γιατί. Εδώ παραθέτω ένα κομμάτι από το τέλος.

Κι αυτό φρόντισε με τον καλύτερο τρόπο η Τέτη Σώλου: «Κάτι από εκείνες να μείνει», το έκανε Τέχνη. Μετατρέποντας σε λέξεις, περιγραφές, φράσεις, εικόνες, συναισθήματα, σπαραγμό τις λεπτοβελονιές της ζωής. Διότι δυσκολότερο από το να διασώσεις την σκοτεινή τέχνη της Ζωής, δεν έχει.

Ένα βιβλίο με λόγο ύπαρξης, ένα ανάγνωσμα συγκλονιστικό. «Τα Βούρλα ήταν ο πάτος στην ιεραρχία του πληρωμένου έρωτα. Εκεί συγκεντρώθηκαν οι πόρνες που δεν είχαν ούτε όνομα ούτε μέλλον και δεν έβγαιναν παρά μόνον με ειδική άδεια. Η φωνή τους δεν έβγαινε από την Μάντρα των Βούρλων». Αλλ’ η Τέτη Σώλου, 80 χρόνια μετά, κατόρθωσε να την κάνει επιτέλους να ακουστεί, να την απελευθερώσει.

Κι ένιωσα ότι οι γυναίκες αυτές ήταν εδώ, μαζί μας, σαν ίσκιοι γύρω μας!
Αυτό μου είπε αποχαιρετώντας με η Ανδρομάχη Γεωργίου, η ηθοποιός που θα ενσαρκώσει την τσατσά Ντουντού στη θεατρική παράσταση που ετοιμάζεται.


24 Νοε 2017

Πρόσκληση στην παρουσίαση του βιβλίου «Κάτι να μείνει από μένα-Πόρνες στα Βούρλα»

Αγαπητοί φίλοι,
σας προσκαλώ στην παρουσίαση του βιβλίου μου «Κάτι να μείνει από μένα-Πόρνες στα Βούρλα» εκδόσεις Ars Libri, που θα γίνει την Παρασκευή 24 Νοεμβρίου, στις 8.30 μ.μ., στο Polis Art Cafe στη Στοά του Βιβλίου.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν εκτός από μένα, δύο φίλοι. Ένας καινούργιος φίλος, ο Άγγελος Σταθόπουλος, ραδιοφωνικός παραγωγός στην Ελληνική Ραδιοφωνία-Τηλεόραση, που πρωτοπαρουσίασε το θέμα Βούρλα στην εκπομπή του «Στις γειτονιές του Δεύτερου-Στις γειτονιές του κόσμου» και μία παλιά φίλη, η Ελένη Γκίκα, συγγραφέας και βιβλιοκριτικός, με την οποία τώρα ξανασμίγουμε με χαρά και συγκίνηση, ομορφότερες και ωριμότερες, έξω από την αυλή του Πήγασου και τις σελίδες της εφημερίδας Έθνος, που για πολλά χρόνια ήταν το... στέκι μας.


5 Νοε 2017

Βούρλα-Συνέντευξη στο docville της εφημερίδας Documento




Η συζήτηση με την Έμυ Ντούρου για μπορντέλα, υπόκοσμο και ηθική, που έγινε με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου μου «Κάτι να μείνει από μένα-Πόρνες στα Βούρλα», από τις Εκδόσεις Ars Libri, δημοσιεύτηκε την Κυριακή 5 Νοεμβρίου στο docville της Documento, εξώφυλλο και μεσαίο σαλόνι, με τίτλο «Πληρωμένοι έρωτες μιας άλλης εποχής».
Ευχαριστώ για την έκπληξη να δω τη συνέντευξή μου στο εξώφυλλο του docvill και για την όμορφη παρουσίαση. 





Στις 12 Νοεμβρίου ανέβηκε στον ιστότοπο της Documento με τίτλο